۱۴۰۰ چهارشنبه ۱۷ آذر
تاریخ ایجاد: ۱۳۹۹ شنبه ۱۰ آبان  

پاتولوژی

پاتولوژی یک شاخه تخصصی از پزشکی است که به تشخیص بیماریها براساس ظاهر ارگانهاوریزبینی ومشخصات ایمونولوژیک ومولکولی ارگانهاوبافت ها و تمام بدن(اتوپسی) می پردازد.پاتولوژی تمامی شاخه ای پزشکی را لمس میکند در واقع بیشتر70% تمامی تصمیمات درزمینه تشخیص ودرمان بیماران بستری بیماران و ترخیص انها با توجه به نتایج گزارش پزشک پاتولوژیست انجام میشود.

مهمترین کار پاتولوژیست های اناتومیکال را اسیب شناسی جراحی تشکیل میدهد.کار در حوزه اسیب شناسی تشریحی معمولا ترکیبی از ظاهر(ماکروسکوپی) نمونه و بافت شناسی (میکروسکوپی) نمونه بافتی است و ممکن است نیاز به ارزیابی مولکولی یا ایمونوهیستوشیمی یا سایر تستهای ازمایشگاهی نیز برای تشخیص باشد.

انواع نمونه ها

نمونه های مورد استفاده در ازمایشگاه پاتولوژی شامل نمونه های بافتی ونمونه های سیتولوژی می باشد.نمونه های بافتی نیز به دو نوع اتوپسی(نمونه گیری از بافت مرده)و بیوپسی (نمونه گیری از بافت زنده) تقسیم بندی میشود.

تمام نمونه های پاتولوژی باید در یک فیکساتور مناسب قرارداده شوندوسپس به ازمایشگاه منتقل شود.

-فیکساتور روتین مورد استفاده در ازمایشگاه پاتولوژی فرمالین 10% می باشد ,فرمالین10% به علت داشتن قدرت نفوذ بالاوقیمت ارزان بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد.

-محلول بوئن از اسیدپیکریک اشباع تهیه میشود و بیشتر برای نمونه های بیضه و پوسته استفاده میشود.

*نکته:

درنمونه های استخوانی ابتدا باید نمونه ها را دکلسیرینه کنیم یعنی کلسیم نمونه های استخوانی را ازاد کنیم.برای این منظور باید از موادی استفاده کنیم که دارای ویژگیهای زیر باشد:

-کلسیم بافت استخوانی را ازاد کند

-به بافت صدمه نزند

-در برش و رنگ امیزی اختلال ایجاد نکند

مناسبترین محلول برای دکلسیرینه کردن بافت استخوانی اسید نیتریک 10% میباشد.مدت زمان لازم برای دکلسیرینه کردن به نوع نمونه بستگی دارد یعنی اگر نمونه مورد نظر مغزاستخوان باشد مدت زمان لازم یک ساعت میباشد ویا اگرنمونه مربوط به استخوان Femur باشد مدت زمان لازم یک ماه میباشد.

مراحل بررسی نمونه های پاتولوژیک

-پذیرش:اولین مرحله در بررسی نمونه های پاتولوژیک پذیرش میباشد که در ان مشخصات مربوط به بیمار و نمونه را در دفاتر مربوطه وارد میکنیم.

-پاس کردن نمونه:پاس کردن نمونه ها باید توسط پزشک متخصص انجام شود.درپاس کردن نمونه ها مشخصات نمونه از قبیل رنگ,قوام,اندازه و... بررسی شده و سپس قسمتی از نمونه را برش داده وبه Basketانتقال میدهند.

-Tissue processor:این مرحله یکی از مهمترین مراحل بررسی نمونه های پاتولوژیک میباشد دراین مرحله نمونه ها را به مدت16-17 ساعت در دستگاهی به همین نام(tissue processor) قرار میدهند.در این دستگاه تغییراتی در نمونه طی4مرحله(فیکساسیون, دهیدروژناسیون, شفاف سازی ,اغشتگی) ایجادمیشود.

-قالب گیری:درمرحله قالب گیری از نمونه ها قالب هایی به شکل بلوک پارافینی تهیه میکنیم.برای این کار در ظرف های کوچکی که به شکل بلوک هستند مقداری پارافین مذاب ریخته و تکه های نمونه را در داخل ان قرارمیدهیم سپس بر روی ان یک Basket قرار داده و دوباره مقداری پارافین بر روی ان میریزیم چند دقیقه صبرمیکنیم تا نمونه ها در دمای ازمایشگاه نسبتا سفت شوند سپس انهارا بر روی یخ قرار میدهیم تا کاملا سفت شده و برای مرحله برش اماده شوند.

-برش وتهیه لام:بعد از اینکه بلوکهای پارافین کاملا سرد شدند انها را بوسیله دستگاهی به نام میکروتوم برش 3 میکرونی بر روی لام تهیه میکنیم.

-رنگ امیزی بافت:

این مرحله دارای دو نوع روتین و اختصاصی است:

     -روش رنگ امیزی که در ازمایشگا های پاتولوژی به طور معمول و روتین استفاده میشود روش        هماتوکسیلین-ائوزین (H&E)است.

     -رنگ امیزی اختصاصی در این رنگ امیزی هرجزء از سلول رنگ خاصی به خود میگیرد.

-مونتاژلام و لامل.

بررسی پاتولوژیک به روش Frozen section :

روشی است که جراح درحین عمل جراحی برای اطلاع ازتشخیص سریع و دقیق نوع تومور(بدخیم یا خوش خیم بودن)و تعیین نوع عمل جراخی درخواست میکند.

برای انجام این کار از دستگاهی به نام کرایواستیت استفاده میشود.دراین دستگاه میکروتوم,بافت وتیغه

همگی در یک اتاقک با کنترل دما که سطح ان با پلی اورتان عایق بندی شده قرار دارد.اصول کار بدین صورت است که نمونه ای از بافت مورد نظر بیمار جدا شده و بلافاصله از اتاق عمل به ازمایشگاه پاتولوژی فرستاده میشود.قطعه مشکوک به بدخیمی توسط پاتولوژیست از بافت جدا میشود وبرای شروع عملیات اماده میشود سپس نمونه در دستگاه قرار داده شده و پس از منجمد شدن برای برش اماده میشود.

ازمایشات ایمونوهستوشیمی(IHC)

ازلامهای تهیه شده که توسط پزشک بازبینی میشود لامهایی که منوط به بدخیمی هستن برای ادامه درمان بیمار و مشخص شدن محل متاستاز درخواست IHC داده میشود که درطی این ازمایش با استفاده از روش اتصال انتی ژن-انتی بادی پروتئینهای موجود در بافتهای مختلف شناسایی و بررسی میشوند.درحال حاضر این شیوه به عنوان یکی از روشهای تشخیصی مهم در شاخه پزشکی و بویژه دانش اسیب شناسی جای خود را باز کرده است.

برش و رنگ امیزی IF

در این روش که بر روی نمونه های پوست و کلیه انجام میشود ابتدا نمونه توسط پزشک متخصص برداشته شده و دردرون نرمال سالین و در داخل یخ نگه داری میشود بعد از نگه داری نمونه ها در داخل OST برش نمونه ها توسط دستگاه کرایواستیت انجام میگیردورنگ امیزی لامهای تهیه شده توسط هر انتی بادی مخصوص که توسط پزشک پاتولوژی درخواست داده است صورت میگیرد و لام تهیه شده بوسیله میکروسکوپ الکتروفلوئورسنت توسط پزشک پاتولوژی دیده میشود و جواب بیمار ثبت سیستم میگردد.

 

-مدت زمان پاسخگویی جواب ازمایش به مدت 8-10روز به غیر از روزهای تعطیل میباشد.

نکته:به علت اینکه برشهای نمونه های IF در یک روز از ماه انجام میشود مدت زمان جوابدهی بین 20-30روز میباشد.